"คาร์บอน=ต้นทุนธุรกิจ" ไทยเร่งวาง Transition Plan รับกติกาโลก

คาร์บอน เปลี่ยนสถานะจาก “เป้าหมายด้านความยั่งยืน” สู่ “ต้นทุนทางธุรกิจ” ผู้ประกอบการหลีกไม่พ้น ซีไอเอ็มบี ไทย ชี้ ปี 2569 คือจุดเปลี่ยนสำคัญที่ภาคธุรกิจต้องเร่งทำ Transition Plan เชื่อมโยงเป้าหมายการลดคาร์บอนเข้ากับกลยุทธ์ธุรกิจ การลงทุน และการรักษาความสามารถในการแข่งขันตลาดโลก

คาร์บอนไม่ใช่แค่ ESG แต่กลายเป็นต้นทุนของธุรกิจ

เจสัน ลี หัวหน้าฝ่ายความยั่งยืน ธนาคาร ซีไอเอ็มบี ไทย จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า ถึงเวลาแล้วที่ธุรกิจต้องนำ “คาร์บอน” มาเป็นส่วนหนึ่งของแผนธุรกิจ เนื่องจากปี 2569 จะเป็นช่วงที่แรงกดดันด้านคาร์บอนมีทั้งกรอบเวลาที่ชัดเจนและส่งผลโดยตรงต่อการดำเนินธุรกิจ

การบริหารจัดการคาร์บอนจึงต้องขยับจากการตั้งเป้าหมายระยะยาว ไปสู่การตัดสินใจเชิงกลยุทธ์ในด้านต้นทุน การค้า การลงทุน และความสามารถในการแข่งขัน

ภายใต้เป้าหมาย NDC 3.0 ประเทศไทยตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิให้เหลือ 152 ล้านตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า ภายในปี 2578 (2035) หรือคิดเป็นการลดลง 47% เมื่อเทียบกับระดับการปล่อยสุทธิในปี 2562 (2019) พร้อมเดินหน้าสู่ Net Zero ในปี 2593 (2050)

เจสัน ลี หัวหน้าฝ่ายความยั่งยืน ธนาคาร ซีไอเอ็มบี ไทย จำกัด (มหาชน)

ทิศทางดังกล่าวทำให้ภาคธุรกิจต้องมองไกลกว่าการดำเนินโครงการลดคาร์บอนเป็นรายกิจกรรม และเริ่มเชื่อมโยงเป้าหมายด้านสิ่งแวดล้อมเข้ากับแผนธุรกิจและแผนการลงทุนระยะยาว

CBAM บังคับใช้ปี 2569 ดันข้อมูลคาร์บอนกลายเป็นเงื่อนไขการค้า

อีกหนึ่งแรงกดดันสำคัญคือ มาตรการปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป (Carbon Border Adjustment Mechanism: CBAM) ซึ่งจะเข้าสู่ระยะบังคับใช้อย่างเต็มรูปแบบตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม 2569

สำหรับสินค้าที่อยู่ภายใต้ขอบเขตของมาตรการ ผู้นำเข้าในสหภาพยุโรปต้องรายงานปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการผลิตตามหลักเกณฑ์ของ CBAM และดำเนินการตามข้อกำหนดด้านใบรับรอง CBAM

นั่นหมายความว่า ข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ประสิทธิภาพของโรงงาน และศักยภาพในการลดคาร์บอนของผู้ผลิตไทย จะมีผลโดยตรงต่อการรักษาตลาด การสร้างความเชื่อมั่น และเงื่อนไขทางการค้าของลูกค้าในยุโรป

อุตสาหกรรมหนักเผชิญโจทย์เปลี่ยนผ่านที่ซับซ้อน

ความท้าทายยิ่งทวีความเข้มข้นในกลุ่มอุตสาหกรรมที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง เช่น

การผลิตไฟฟ้า

น้ำมันและก๊าซ

ซีเมนต์

ภาคการผลิตบางอุตสาหกรรม

เนื่องจากหลายกิจกรรมยังเผชิญข้อจำกัดในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ทั้งจากกระบวนการผลิตที่ซับซ้อน อายุการใช้งานของสินทรัพย์ที่ยาวนาน ความจำเป็นต้องพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานเฉพาะ และทางเลือกเทคโนโลยีคาร์บอนต่ำที่ยังมีจำกัด

ขณะเดียวกัน เทคโนโลยีแต่ละประเภทมีระดับความพร้อม ต้นทุน และระยะเวลาคืนทุนแตกต่างกัน ทำให้ธุรกิจต้องพิจารณาควบคู่ทั้งความเป็นไปได้ทางเทคนิค ความคุ้มค่าของการลงทุน ความต่อเนื่องในการดำเนินงาน รวมถึงข้อกำหนดและความคาดหวังของคู่ค้าและลูกค้า

Transition Plan ไม่มีสูตรสำเร็จ แต่เป็นกลยุทธ์ที่ทุกธุรกิจต้องมี

เจสัน ลี กล่าวว่า ประสบการณ์ของธนาคารพาณิชย์ที่เข้าร่วมโครงการ Financing the Transition ซึ่งเผยแพร่โดยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) สะท้อนว่า อุปสรรคของการเปลี่ยนผ่านไม่ได้อยู่ที่เงินลงทุนเพียงอย่างเดียว

ข้อสรุปจากประสบการณ์ของธนาคารพาณิชย์ที่เข้าร่วมโครงการ Financing the Transition ซึ่งเผยแพร่โดยธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) ยังสะท้อนเพิ่มเติมว่า อุปสรรคไม่ได้อยู่ที่เงินลงทุนเพียงอย่างเดียว ธุรกิจจำนวนมากยังมีข้อจำกัดด้านความรู้และความเข้าใจเกี่ยวกับการวัดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การเลือกวิธีการและเทคโนโลยีลดการปล่อยที่เหมาะสมกับกิจการ รวมถึงการเข้าถึงผู้เชี่ยวชาญและพันธมิตรด้านเทคโนโลยี

ADB ชี้ไทยต้องเพิ่มเงินลงทุนด้านลดคาร์บอนเกือบ 3 เท่า

ด้านเงินทุน รายงานของ ธนาคารพัฒนาเอเชีย (Asian Development Bank: ADB) ระบุว่า ช่วงปี 2561–2567 ไทยมีเงินลงทุนด้านการลดก๊าซเรือนกระจกรวมประมาณ 1.6 ล้านล้านบาท มีเงินลงทุนที่เกี่ยวข้องกับ NDC เฉลี่ยประมาณ 8 พันล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี

แต่เมื่อเข้าสู่ปี 2573 ประเทศไทยจำเป็นต้องระดมเงินทุนอย่างน้อย 21 พันล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปี ภายใต้เป้าหมายและสมมติฐานของการศึกษาฉบับดังกล่าว

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนว่า Transition Plan จะมีบทบาทสำคัญในการแปลงเป้าหมายด้านความยั่งยืนให้กลายเป็นแผนดำเนินงานที่สามารถจัดลำดับโครงการ ประเมินความเสี่ยง และเชื่อมโยงกับแหล่งเงินทุนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

นอกจากนี้ ยังช่วยให้ธุรกิจสามารถบริหารต้นทุน ยกระดับประสิทธิภาพ และสร้างโอกาสการเติบโตใหม่ในระยะยาว

CIMB Thai เปิดเวที The Cooler Earth Thailand 2026

เพื่อต่อยอดองค์ความรู้ด้านการเปลี่ยนผ่านธุรกิจ ธนาคาร ซีไอเอ็มบี ไทย เตรียมจัดงาน The Cooler Earth Thailand 2026 ภายใต้หัวข้อ “Advancing the Transition: กุญแจสู่การเปลี่ยนผ่านธุรกิจไทย ในวันที่ 3 สิงหาคม 2569

ภายในงานจะเปิดเวทีแลกเปลี่ยนมุมมองเกี่ยวกับแนวทางการวาง Transition Plan การเชื่อมโยงแผนดังกล่าวกับแหล่งเงินทุนและการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขัน พร้อมแนะนำ Sustainability360 Advisory Programme เพื่อสนับสนุนภาคธุรกิจบนเส้นทางการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจคาร์บอนต่ำ

“คาร์บอน” กลายเป็นต้นทุนแข่งขันของธุรกิจไทย

การเปลี่ยนแปลงของกฎระเบียบด้านสภาพภูมิอากาศกำลังทำให้ ข้อมูลการปล่อยคาร์บอนกลายเป็นข้อมูลเชิงธุรกิจ ที่มีผลต่อการส่งออก การเข้าถึงแหล่งเงินทุน และการตัดสินใจของนักลงทุน

สำหรับผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะภาคการผลิต การจัดทำ Transition Plan จึงไม่ใช่เพียงการตอบโจทย์ ESG แต่เป็นเครื่องมือบริหารความเสี่ยงและสร้างความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว ท่ามกลางมาตรฐานการค้าระหว่างประเทศที่เข้มงวดขึ้นอย่างต่อเนื่อง