EGCO Group ดันศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอม สู่ศูนย์กลางมรดกอุตสาหกรรม

ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอม ภายใต้ EGCO Group รับพระราชทานรางวัลอนุรักษ์ศิลปสถาปัตยกรรม ประจำปี 2567 ต่อยอดโรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำสู่มรดกอุตสาหกรรม แหล่งเรียนรู้พลังงาน และแลนด์มาร์กใหม่ของขนอม

จาก “โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ” ที่เคยเป็นกำลังสำคัญในการสร้างความมั่นคงด้านพลังงานของภาคใต้ วันนี้ได้พลิกบทบาทสู่การเป็น มรดกอุตสาหกรรมแห่งการเรียนรู้ หลัง EGCO Group ประสบความสำเร็จในการอนุรักษ์และปรับใช้โรงไฟฟ้าขนอม หน่วยที่ 1 ให้เป็น ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอม จนได้รับพระราชทาน รางวัลอนุรักษ์ศิลปสถาปัตยกรรม ประจำปี 2567 ประเภท ก. งานอนุรักษ์มรดกทางสถาปัตยกรรมและชุมชน ระดับดีมาก จากสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี นับเป็นอีกหนึ่งต้นแบบของการอนุรักษ์มรดกอุตสาหกรรมที่สร้างคุณค่าทางสังคม เศรษฐกิจ และการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน

โอกาสดังกล่าวมีการจัดเสวนาพิเศษในหัวข้อ “โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ…จากหน่วยผลิตพลังงานสู่การเป็นมรดกอุตสาหกรรมแลนด์มาร์กสำคัญของชุมชน” เพื่อสะท้อนบทบาทใหม่ของศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอม ในฐานะพื้นที่ที่เชื่อมโยงประวัติศาสตร์พลังงาน อัตลักษณ์ของชุมชน และการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยมีผู้เชี่ยวชาญด้านสถาปัตยกรรม การอนุรักษ์ การท่องเที่ยว และผู้แทนภาคชุมชนร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง

EGCO Group เดินหน้าสร้างคุณค่าจากมรดกอุตสาหกรรม

ธวัช หิรัณจารุกร รองกรรมการผู้จัดการใหญ่สายงานปฏิบัติการ บริษัท ผลิตไฟฟ้า จำกัด (มหาชน) หรือ EGCO Group กล่าวว่า ความสำเร็จของการได้รับพระราชทานรางวัลครั้งนี้ เกิดจากความร่วมมือของทุกภาคส่วน ทั้งหน่วยงานภาครัฐ ภาคเอกชน สถาบันการศึกษา เครือข่ายพิพิธภัณฑ์ ภาคการท่องเที่ยว และชุมชนในพื้นที่

“EGCO Group จะเดินหน้าพัฒนาศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ด้านพลังงานและมรดกอุตสาหกรรม พร้อมต่อยอดความร่วมมือเพื่อสร้างคุณค่าแก่ชุมชน ส่งเสริมการท่องเที่ยว และสนับสนุนการพัฒนาอย่างยั่งยืนของจังหวัดนครศรีธรรมราชและประเทศไทย”

จากโรงไฟฟ้าสู่ศูนย์เรียนรู้พลังงานแห่งอนาคต

ศูนย์เรียนรู้แห่งนี้มีจุดเริ่มต้นเมื่อกว่า 40 ปีก่อน จากโรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำที่เข้ามาผลิตกระแสไฟฟ้าเพื่อรองรับความต้องการใช้ไฟฟ้าในภาคใต้ ก่อนยุติการเดินเครื่องในปี 2554

แทนที่จะรื้อถอน โรงไฟฟ้าแห่งนี้ได้รับการอนุรักษ์และปรับเปลี่ยนการใช้ประโยชน์ (Adaptive Reuse) ให้กลายเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านพลังงาน ถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการผลิตไฟฟ้า วิวัฒนาการของอุตสาหกรรมพลังงาน และการอยู่ร่วมกันระหว่างโรงไฟฟ้า ชุมชน และสิ่งแวดล้อม

ราเชนทร์ บุญยพิพัฒน์ กรรมการผู้จัดการ บริษัท ผลิตไฟฟ้าขนอม จำกัด กล่าวว่า การเปลี่ยนผ่านครั้งนี้ทำให้โรงไฟฟ้าขนอมไม่ได้เป็นเพียงผู้ผลิตไฟฟ้า แต่ยังทำหน้าที่เป็นผู้ส่งต่อองค์ความรู้และแรงบันดาลใจให้แก่เยาวชน นักศึกษา คณะศึกษาดูงาน และประชาชนทั่วไป

ผู้เชี่ยวชาญยกเป็นต้นแบบการอนุรักษ์มรดกอุตสาหกรรมของไทย

อาจารย์สุเมธ รุจิวณิชย์กุล วุฒิสถาปนิก ระบุว่า โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำแห่งนี้ถือเป็นมรดกอุตสาหกรรมที่หาได้ยาก และสะท้อนวิสัยทัศน์ของ EGCO Group ที่เลือกอนุรักษ์ทรัพยากรอันทรงคุณค่า แทนการปล่อยให้สิ้นสุดบทบาทตามกาลเวลา พร้อมชี้ว่าการอนุรักษ์จะเกิดขึ้นได้ก็ต่อเมื่อทุกภาคส่วนร่วมกันเห็นคุณค่าและมีศรัทธาต่อมรดกของพื้นที่

ด้านคุณปองขวัญ ลาซูส ประธานกรรมาธิการอนุรักษ์ศิลปสถาปัตยกรรม สมาคมสถาปนิกสยามฯ กล่าวว่า แนวคิดการอนุรักษ์ในปัจจุบันไม่ได้มุ่งรักษาอาคารเก่าเพียงอย่างเดียว แต่ต้องรักษาคุณค่าทางประวัติศาสตร์ สังคม และสามารถนำอาคารกลับมาใช้ประโยชน์ได้อย่างเหมาะสม ซึ่งศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมถือเป็นตัวอย่างของการทำ Adaptive Reuse ที่ประสบความสำเร็จ

ขณะที่วสุ โปษยะนันทน์ สถาปนิกเชี่ยวชาญ กรมศิลปากร ระบุว่า การอนุรักษ์จะยั่งยืนได้เมื่อชุมชนมีส่วนร่วมและรู้สึกเป็นเจ้าของพื้นที่ พร้อมสามารถถ่ายทอดเรื่องราวและคุณค่าของสถานที่ให้สังคมรับรู้

ดร.รังสิมา กุลพัฒน์ ประธานคณะทำงานอนุรักษ์มรดกอุตสาหกรรมประเทศไทย (TICCIH Thailand) กล่าวว่า ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมได้รับการกล่าวถึงในวงการอนุรักษ์อย่างต่อเนื่อง เพราะเป็นตัวอย่างที่นำพื้นที่อุตสาหกรรมเดิมมาต่อยอดเป็นแหล่งเรียนรู้ที่สร้างคุณค่าต่อสังคมมากกว่าผลตอบแทนเชิงพาณิชย์ พร้อมแสดงความหวังว่าจะผลักดันให้ก้าวสู่การเป็นแหล่งมรดกอุตสาหกรรมระดับโลกแห่งแรกของประเทศไทย

หนุนเศรษฐกิจท้องถิ่น ดันขนอมสู่เมืองท่องเที่ยวคุณภาพ

นอกจากคุณค่าด้านการอนุรักษ์ ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมยังถูกมองว่าเป็นกลไกสำคัญในการยกระดับศักยภาพของอำเภอขนอมในฐานะแหล่งท่องเที่ยวคุณภาพ

ผู้แทนจากการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) จังหวัดนครศรีธรรมราช ระบุว่า ศูนย์เรียนรู้ช่วยเติมเต็มมิติใหม่ของการท่องเที่ยว ด้วยการผสานเรื่องพลังงาน ธรรมชาติ และวิถีชุมชนไว้ในพื้นที่เดียว

ขณะที่ผู้แทนจากสำนักงานส่งเสริมการจัดประชุมและนิทรรศการ (TCEB) มองว่าพื้นที่แห่งนี้มีศักยภาพรองรับกิจกรรมศึกษาดูงานและตลาด MICE ซึ่งจะช่วยสร้างการหมุนเวียนทางเศรษฐกิจและโอกาสใหม่ให้กับจังหวัดนครศรีธรรมราช

ด้านนายอำเภอขนอม และภาคอุตสาหกรรมท่องเที่ยวในพื้นที่ ต่างเห็นตรงกันว่า ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมกำลังกลายเป็นแลนด์มาร์กใหม่ที่เชื่อมโยงการเรียนรู้ การท่องเที่ยว และการอนุรักษ์เข้าด้วยกัน พร้อมสร้างรายได้และความภาคภูมิใจให้แก่คนในชุมชน

พลังแห่งการอนุรักษ์ สู่อนาคตที่ยั่งยืน

การเปลี่ยนผ่านของ “โรงไฟฟ้าเรือลอยน้ำ” สู่ “ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอม” ไม่เพียงเป็นตัวอย่างความสำเร็จของการอนุรักษ์มรดกอุตสาหกรรม แต่ยังสะท้อนแนวคิดการพัฒนาที่ยึดโยงกับชุมชน สิ่งแวดล้อม และการสร้างคุณค่าร่วมในระยะยาว

วันนี้ ศูนย์เรียนรู้โรงไฟฟ้าขนอมจึงไม่ได้เป็นเพียงอาคารที่ได้รับพระราชทานรางวัล หากกำลังก้าวสู่การเป็นแลนด์มาร์กแห่งการเรียนรู้ของภาคใต้ ต้นแบบการอนุรักษ์มรดกอุตสาหกรรมของประเทศไทย และจุดหมายปลายทางใหม่ที่เชื่อมโยงอดีต ปัจจุบัน และอนาคตของชุมชนไว้อย่างยั่งยืน