มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ปรับโครงสร้างองค์กรสู่ ESG Platform ดันคาร์บอนเครดิตไทยสู่ตลาดโลก

“หม่อมหลวงดิศปนัดดา ดิศกุล” นำทัพ มูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ รีเซ็ตองค์กรครั้งใหญ่ ยกระดับสู่ ESG Platform เชื่อมเศรษฐกิจชุมชน–คาร์บอนเครดิต–ตลาดโลก ตั้งเป้า 1 ล้านไร่ หนุน Net Zero ไทย

จาก “งานพัฒนา” สู่ “โครงสร้างเศรษฐกิจยั่งยืน”

ท่ามกลางแรงกดดันด้าน ESG, Net Zero และความผันผวนของเศรษฐกิจโลก มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์ เดินหน้าปรับโครงสร้างองค์กรเชิงระบบครั้งสำคัญ เพื่อยกระดับบทบาทจากองค์กรพัฒนา สู่ “แพลตฟอร์มเศรษฐกิจความยั่งยืน (Sustainability-driven Economic Platform)” ที่ใช้กลไกตลาดเป็นตัวขับเคลื่อน

แก่นของการเปลี่ยนผ่านคือ การทำให้ “การพัฒนา” ไม่ใช่ต้นทุนทางสังคม แต่เป็น สินทรัพย์ทางเศรษฐกิจ (Economic Asset) ที่สร้างผลตอบแทนทั้งเชิงการเงิน สิ่งแวดล้อม และสังคมอย่างสมดุลย์…“เรากำลังออกแบบระบบที่ทำให้การพัฒนาเดินไปพร้อมกับเศรษฐกิจ ไม่ใช่แยกออกจากกัน” — หม่อมหลวงดิศปนัดดา ดิศกุล เลขาธิการและประธานเจ้าหน้าที่บริหาร มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์

“การพัฒนา ต้องไม่ใช่ภาระ แต่ต้องเป็นโอกาสทางเศรษฐกิจ” นั่นคือสิ่งที่ผู้บริหาร มูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ เน้นย้ำ “ความท้าทายวันนี้คือทำอย่างไรให้การพัฒนาไม่ใช่ภาระงบประมาณ แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของระบบเศรษฐกิจ ที่ทุกฝ่ายเติบโตไปด้วยกัน”

Redesign องค์กร สร้าง “ระบบคู่ขนาน” เร่งการเปลี่ยนผ่าน

หัวใจของการปรับโครงสร้างครั้งนี้ คือการออกแบบองค์กรใหม่ให้ยืดหยุ่นและตอบโจทย์อนาคต ผ่านการบูรณาการ 4 แกนหลัก ได้แก่

ธุรกิจเพื่อสังคม (Social Enterprise): สร้างรายได้และขยายตลาด

Nature-based Solutions (NbS): ขับเคลื่อนสิ่งแวดล้อมผ่านกลไกคาร์บอนเครดิต

ที่ปรึกษาด้านความยั่งยืน (Sustainability Advisory): ถ่ายทอดองค์ความรู้ สร้างฐานข้อมูลความหลากหลายทางชีวภาพ

พัฒนาเชิงพื้นที่ (Area-based Development): ขยายผลเชิงพื้นที่และสร้างความเข้มแข็งระดับชุมชน

พร้อมกันนี้ มูลนิธิฯ ใช้กลยุทธ์ “Parallel System” เพื่อเร่ง transformation โดยสร้างโครงสร้างและทีมใหม่ควบคู่ระบบเดิม ลด friction ภายในองค์กร และเพิ่มความเร็วในการส่งมอบผลลัพธ์

โมเดลใหม่นี้ไม่ได้หยุดแค่ในประเทศ แต่ยังวางหมุดหมายสู่เวทีนานาชาติ โดยต่อยอดประสบการณ์จากพื้นที่ปฏิบัติการในภูมิภาค เช่น เมียนมา และอินโดนีเซีย

จาก “ปลูกป่า” สู่ “ปลูกเศรษฐกิจ” ที่ยั่งยืน

แนวคิดสำคัญยังคงยึดหลักเดิม—“ปลูกป่า ต้องปลูกคนก่อน” แต่ในวันนี้ มูลนิธิฯ กำลังยกระดับแนวคิดดังกล่าวให้เชื่อมต่อกับ กลไกตลาดจริง การพัฒนาไม่ได้เป็นเพียงกิจกรรมเพื่อสังคมอีกต่อไป แต่กลายเป็น “แพลตฟอร์มทำกิน” ที่เปิดโอกาสให้ชุมชนสร้างรายได้ ควบคู่การดูแลทรัพยากรธรรมชาติ

หนึ่งในกลไกหลักคือการต่อยอดแบรนด์ธุรกิจเพื่อสังคม “ดอยตุง” ให้เข้าถึงผู้บริโภครุ่นใหม่มากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นการ

เตรียมเปิดตัวสินค้าใหม่ ดีไซน์ร่วมสมัย ใช้งานในชีวิตประจำวัน ก
ารขยายงานหัตถกรรมจากดอยตุงสู่พื้นที่อื่น สร้างรายได้ฐานราก
การพัฒนาชุมชนให้เป็นผู้ผลิต ตั้งแต่ฝึกอบรมจนถึงควบคุมคุณภาพ

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นชัดเจน—หลายพื้นที่สามารถสร้างรายได้รวมระดับ “หลายล้านบาท” และเปิดโอกาสให้กลุ่มสตรีมีอาชีพใกล้บ้านอย่างยั่งยืน

ปั้น “ผู้ประกอบการชุมชน” จากฐานรากสู่ธุรกิจมูลค่าสูง

มูลนิธิฯ ยังยกระดับบทบาทสู่การเป็น แพลตฟอร์มสร้างผู้ประกอบการท้องถิ่น ซึ่งปัจจุบันมี 15 กลุ่มวิสาหกิจชุมชน สมาชิกกว่า 1,030 คน รายได้รวมกว่า 38.2 ล้านบาท

ตัวอย่างที่โดดเด่นคือ “หมูดำดอยตุง” ที่ต่อยอดจากวัตถุดิบพื้นฐาน สู่ผลิตภัณฑ์มูลค่าสูง เช่น ไส้กรอกและแฮม เพิ่มมูลค่าจากหลักร้อยสู่หลักพันบาทต่อกิโลกรัม

“คาร์บอนเครดิตภาคป่าไม้” โมเดลใหม่ที่มีหัวใจคือชุมชน

อีกหนึ่งก้าวสำคัญ คือการผลักดัน คาร์บอนเครดิตไทยสู่ตลาดโลก โดยใช้เครือข่ายป่าชุมชนกว่า 300 แห่งเป็นฐาน จุดแตกต่างของโมเดลนี้ คือการให้ความสำคัญกับ “มิติทางสังคม” ควบคู่สิ่งแวดล้อม

ปัจจุบันโครงการครอบคลุมพื้นที่กว่า 287,914 ไร่ ใน 12 จังหวัด มี 303 ชุมชนเข้าร่วม มีผู้ได้รับประโยชน์กว่า 161,000 คน และรับรองคาร์บอนเครดิตแล้ว 58,824 ตันคาร์บอนไดออกไซด์เทียบเท่า พร้อมตั้งเป้าขยายสู่ 1 ล้านไร่ ภายในปี 2572