admin 
จากวิศวกรที่เคยใช้ชีวิตและทำงานในต่างประเทศ สู่การกลับบ้านเกิดจังหวัดกระบี่เพื่อสร้างธุรกิจจัดการขยะพลาสติกและขยะทะเล ดร.เศกสันต์ อุดมศรี ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท อ๊อกซิเทค จำกัด เลือกนำความรู้และประสบการณ์ที่ได้พบเห็นจากต่างประเทศมาต่อยอดเป็นภารกิจในบ้านเกิด
แม้เส้นทางรีไซเคิลจะไม่ได้เป็นธุรกิจที่สร้างผลตอบแทนง่ายอย่างที่เคยคิด แต่ตลอดกว่า 14 ปีที่ผ่านมา เขายังคงเดินหน้าพัฒนาระบบจัดเก็บ คัดแยก และแปรรูปขยะพลาสติก พร้อมขยายความร่วมมือกับภาคธุรกิจเพื่อสร้างระบบรีไซเคิลที่เริ่มต้นจากชุมชน
จากประสบการณ์ในต่างประเทศ สู่การกลับบ้านเกิดเพื่อทำสิ่งที่มีความหมาย
สำหรับบางคน การกลับบ้านเกิดอาจหมายถึงการกลับไปใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย แต่สำหรับ ดร.เศกสันต์ อุดมศรี การกลับมายังจังหวัดกระบี่ กลับกลายเป็นจุดเริ่มต้นของเส้นทางธุรกิจที่มีเป้าหมายมากกว่าการสร้างรายได้
ดร.เศกสันต์ อุดมศรี ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท อ๊อกซิเทค จำกัด มีพื้นฐานด้านวิศวกรรม เคยใช้ชีวิตและทำงานในต่างประเทศ รวมถึงมีประสบการณ์ด้านการสอนหนังสือ ก่อนตัดสินใจกลับประเทศไทยเพื่ออยู่กับครอบครัวที่จังหวัดกระบี่ ซึ่งเป็นบ้านเกิด
หนึ่งในแรงบันดาลใจที่ทำให้เขาสนใจเรื่องการจัดการขยะและรีไซเคิล มาจากประสบการณ์ที่ได้เห็นระบบการจัดการทรัพยากรในประเทศสวีเดน ซึ่งให้ความสำคัญกับการนำวัสดุกลับมาใช้ประโยชน์และการรีไซเคิล
เมื่อกลับมาถึงบ้านเกิด เขาจึงเริ่มมองหาสิ่งที่สามารถนำความรู้และประสบการณ์ที่สั่งสมมาสร้างประโยชน์ให้กับสังคมได้ และเลือกเริ่มต้นจากปัญหาขยะทะเลในพื้นที่จังหวัดกระบี่
เหตุผลสำคัญไม่ได้มีเพียงความต้องการทำธุรกิจ แต่เป็นความตั้งใจที่จะทำงานที่มีความหมายต่อตนเอง ผู้คน และสิ่งแวดล้อม
อย่างไรก็ตาม ภาพของธุรกิจรีไซเคิลที่คิดว่าจะสามารถสร้างรายได้ควบคู่ไปกับการแก้ปัญหาสิ่งแวดล้อม กลับไม่ได้เป็นไปอย่างที่คาดหวังตั้งแต่แรก
กว่า 14 ปีบนเส้นทางรีไซเคิล ธุรกิจที่ไม่ได้ง่ายอย่างที่คิด
การเก็บรวบรวมขยะพลาสติกและนำกลับมาแปรรูปเป็นวัตถุดิบใหม่ อาจดูเหมือนเป็นธุรกิจที่มีโอกาสเติบโต เพราะมีวัสดุใช้แล้วเกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่ในทางปฏิบัติ การทำให้ขยะเหล่านั้นกลับมามีมูลค่าทางเศรษฐกิจไม่ใช่เรื่องง่าย
ดร.เศกสันต์ เล่าถึงประสบการณ์การทำงานด้านการจัดการขยะทะเลและรีไซเคิลว่า ตลอดเส้นทางกว่า 14 ปีที่ผ่านมา ธุรกิจพลาสติกและรีไซเคิลไม่ได้เป็นธุรกิจที่ทำได้ง่ายหรือให้ผลตอบแทนอย่างที่เคยคาดหวัง
สิ่งที่ทำให้การดำเนินงานเดินหน้าต่อมาได้ คือการปรับตัวและเปลี่ยนวิธีคิดเกี่ยวกับบทบาทของธุรกิจ
จากเดิมที่มองการรีไซเคิลในฐานะธุรกิจที่ต้องสร้างรายได้ เขาเริ่มให้ความสำคัญกับการถ่ายทอดความรู้และการทำให้ผู้คนเข้าใจเรื่องการจัดการขยะมากขึ้น เพราะการแก้ปัญหาขยะไม่สามารถพึ่งพาโรงงานหรือผู้ประกอบการเพียงฝ่ายเดียวได้
การทำให้คนในชุมชนเข้าใจว่าขยะประเภทใดสามารถนำกลับมาใช้ประโยชน์ได้ ต้องคัดแยกอย่างไร และเหตุใดการจัดการตั้งแต่ต้นทางจึงมีความสำคัญ จึงเป็นอีกส่วนหนึ่งของการทำงานที่ ดร.เศกสันต์ให้ความสำคัญ
ประสบการณ์ที่สั่งสมมายังทำให้ Oxytech พัฒนาเครือข่ายความร่วมมือกับพันธมิตรทั้งในและต่างประเทศ เพื่อรวบรวมวัสดุและบรรจุภัณฑ์พลาสติกใช้แล้ว โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดขยะทะเล
นอกจากนี้ ยังมีการดำเนินโครงการ Plastic Credit ที่ได้รับการรับรองจาก Verra ในจังหวัดกระบี่และตรัง ซึ่งเป็นอีกหนึ่งประสบการณ์ด้านการจัดการและรวบรวมขยะพลาสติกที่บริษัทนำมาต่อยอดในการทำงาน
จากขยะทะเลสู่การพัฒนาระบบรีไซเคิลขวดสู่ขวด
การทำงานด้านการจัดการขยะในพื้นที่ภาคใต้ทำให้ Oxytech มีโอกาสพัฒนาความร่วมมือกับภาคธุรกิจที่ต้องการนำบรรจุภัณฑ์ใช้แล้วกลับเข้าสู่กระบวนการผลิตอีกครั้ง
หนึ่งในความร่วมมือสำคัญคือการทำงานร่วมกับบริษัท หาดทิพย์ จำกัด (มหาชน) ผู้ผลิตและจัดจำหน่ายเครื่องดื่มในเครือโคคา-โคล่าในพื้นที่ภาคใต้ ภายใต้โครงการ Southern Recycling Alliance หรือพันธมิตรเพื่อการรีไซเคิลในภาคใต้ ซึ่งมีบริษัท รอยซ์ ยูนิเวอร์แซล จำกัด ร่วมเป็นพันธมิตรด้วย
แนวทางดังกล่าวมุ่งพัฒนาระบบรีไซเคิลขวดพลาสติก PET แบบ Bottle-to-Bottle หรือการนำขวดที่ใช้แล้วกลับมาเป็นวัตถุดิบสำหรับผลิตบรรจุภัณฑ์ใหม่ โดยเชื่อมโยงการจัดเก็บและคัดแยกในพื้นที่ภาคใต้เข้ากับกระบวนการผลิต rPET
ในระบบความร่วมมือนี้ Oxytech รับหน้าที่รวบรวมขวด PET จากผู้เก็บและผู้รับซื้อในท้องถิ่น ก่อนนำมาคัดแยก ทำความสะอาด และบดเป็นเกล็ดพลาสติก PET (PET Flake) ตามข้อกำหนดของหาดทิพย์ จากนั้นวัตถุดิบจะถูกส่งต่อไปยังโรงงานของบริษัท รอยซ์ ยูนิเวอร์แซล จำกัด (Royce Universal) เพื่อผลิตเป็นเม็ดพลาสติก rPET ก่อนที่หาดทิพย์จะนำกลับไปใช้ผลิตขวดเครื่องดื่มใหม่ที่โรงงานพุนพิน จังหวัดสุราษฎร์ธานี
หัวใจสำคัญของความร่วมมือนี้ จึงไม่ได้อยู่ที่การนำขวดพลาสติกมาเก็บรวบรวมให้ได้มากที่สุดเท่านั้น แต่ยังต้องพัฒนาคุณภาพวัตถุดิบและระบบตรวจสอบย้อนกลับ เพื่อให้ทราบว่าเกล็ดพลาสติกแต่ละล็อตมาจากพื้นที่ใด
Oxytech นำระบบ Traceability มาใช้สนับสนุนการติดตามแหล่งที่มาของวัตถุดิบ ซึ่งช่วยให้พันธมิตรสามารถเชื่อมโยงข้อมูลการจัดเก็บกับคุณภาพของวัสดุที่เข้าสู่กระบวนการรีไซเคิลได้
ยกระดับจากโครงการนำร่อง สู่กระบวนการธุรกิจปกติ
ความร่วมมือกับหาดทิพย์เริ่มต้นจากโครงการนำร่องในเดือนกันยายน 2568 โดยตั้งเป้ารวบรวมขวด PET ใช้แล้วในพื้นที่ภาคใต้เพื่อนำมาผลิตเป็น rPET อย่างน้อย 100 ตัน ภายในช่วงเวลาของโครงการ
หลังจากผ่านช่วงทดลองและเรียนรู้กระบวนการทำงานร่วมกัน ทั้งสองฝ่ายได้พัฒนาความร่วมมือเข้าสู่ระยะที่ 2 โดยเปลี่ยนจากการดำเนินงานภายใต้โครงการเฉพาะกิจไปสู่กระบวนการจัดหาวัตถุดิบตามความต้องการทางธุรกิจตามปกติ
สำหรับหาดทิพย์ การเปลี่ยนแปลงนี้หมายถึงการสามารถประสานงานสั่งซื้อวัตถุดิบ rPET กับพันธมิตรได้โดยตรง ขณะที่ Oxytech ต้องพัฒนาความสามารถในการรวบรวมและคัดแยกขวด PET ที่มีคุณภาพให้เพียงพอต่อความต้องการของผู้ผลิต
แต่โจทย์สำคัญยังคงอยู่ที่ต้นทาง เพราะขวด PET ที่เข้าสู่ระบบไม่ได้มีคุณภาพเหมือนกันทั้งหมด โดยเฉพาะการผลิต rPET Food Grade ซึ่งต้องการวัตถุดิบที่สะอาดและผ่านเกณฑ์ที่เข้มงวดกว่าการรีไซเคิลเพื่อผลิตเส้นใยสิ่งทอ
ขวดน้ำดื่มและขวดน้ำอัดลมใสจึงเป็นวัตถุดิบสำคัญที่ต้องคัดแยกออกจากขวดประเภทอื่น ขณะที่ขวดที่ผ่านการสัมผัสสารเคมีหรือมีการเสื่อมสภาพจากแสงแดดและน้ำทะเล อาจไม่เหมาะสำหรับกระบวนการดังกล่าว
สร้างแรงจูงใจให้ชุมชน เพราะคุณภาพขยะเริ่มต้นที่คนคัดแยก
อีกประเด็นที่ Oxytech ให้ความสำคัญคือการสร้างความเข้าใจและแรงจูงใจให้ชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมกับระบบรีไซเคิลมากขึ้น
จากประสบการณ์ทำงานในพื้นที่ภาคใต้ โดยเฉพาะชุมชนบนเกาะและพื้นที่ท่องเที่ยว พบว่าการคัดแยกตั้งแต่ต้นทางมีส่วนช่วยเพิ่มโอกาสในการได้วัตถุดิบที่มีคุณภาพ โดยตัวอย่างหนึ่งคือการส่งเสริมให้ชาวบ้านแกะฉลากขวดพลาสติกตั้งแต่ที่บ้าน ก่อนส่งต่อเข้าสู่กระบวนการรวบรวม
ในการทำงานที่จังหวัดสุราษฎร์ธานี มีการยกตัวอย่างมาตรการสร้างแรงจูงใจด้วยการเพิ่มผลตอบแทน 2 บาท สำหรับการแกะฉลาก เพื่อกระตุ้นให้ชุมชนเตรียมขวดให้พร้อมต่อการแปรรูปมากขึ้น
แนวทางดังกล่าวสะท้อนว่า การสร้างระบบรีไซเคิลที่มีประสิทธิภาพต้องให้ความสำคัญกับคนในห่วงโซ่การจัดการขยะ ไม่ใช่เพียงการลงทุนในเครื่องจักรหรือโรงงาน
ขณะเดียวกัน Oxytech ยังมองถึงการนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยลดต้นทุนการแปรรูป โดยมีแนวคิดพัฒนาการใช้ AI เพื่อช่วยตรวจสอบและคัดแยกขวดที่เสื่อมคุณภาพ รวมถึงการใช้พลังงานความร้อนจากแสงอาทิตย์สนับสนุนกระบวนการล้างด้วยน้ำร้อน
อย่างไรก็ตาม การพัฒนาเทคโนโลยีดังกล่าว ยังเป็นแนวทางการลงทุนที่ผู้บริหารกล่าวถึง โดยมีเป้าหมายเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตและลดต้นทุนในระยะต่อไป
จากการจัดการขยะ สู่การสร้างความเข้าใจให้สังคม
เส้นทางของ ดร.เศกสันต์ อุดมศรี สะท้อนให้เห็นอีกด้านของการทำธุรกิจเพื่อจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อม เพราะการมีเทคโนโลยีหรือโรงงานรองรับไม่ได้หมายความว่าปัญหาขยะจะได้รับการแก้ไขโดยอัตโนมัติ หากยังขาดความเข้าใจและความร่วมมือจากคนในพื้นที่
ประสบการณ์จากต่างประเทศ ทำให้เขาเห็นความสำคัญของระบบรีไซเคิล ขณะที่การกลับมาทำงานในจังหวัดกระบี่ ทำให้ได้เผชิญกับข้อจำกัดจริงของการจัดการขยะในพื้นที่ ทั้งเรื่องการรวบรวม คุณภาพวัตถุดิบ ต้นทุน และการสร้างความร่วมมือกับชุมชน
จากวันที่เริ่มต้นด้วยความตั้งใจ อยากทำสิ่งที่มีความหมาย วันนี้ประสบการณ์กว่า 14 ปีได้กลายเป็นพื้นฐานสำคัญในการพัฒนาเครือข่ายจัดการขยะและสร้างความร่วมมือกับภาคธุรกิจอย่างหาดทิพย์
สำหรับ Oxytech ภารกิจจึงไม่ได้หยุดอยู่ที่การนำขยะพลาสติกมาแปรรูปเป็นวัตถุดิบใหม่ แต่ยังรวมถึงการสร้างระบบที่ทำให้ชุมชนมีส่วนร่วม และทำให้วัสดุที่เคยถูกมองว่าเป็นขยะ สามารถกลับเข้าสู่กระบวนการใช้ประโยชน์ได้อีกครั้ง
เพราะโจทย์ของการรีไซเคิลอาจไม่ได้อยู่ที่การหาวิธีจัดการขยะเมื่อมาถึงโรงงานเท่านั้น แต่อยู่ที่การทำให้ทุกคนเห็นคุณค่าของวัสดุเหล่านั้น ตั้งแต่ก่อนที่มันจะกลายเป็นขยะ
