เปิดแนวคิดบิ๊กอสังหา ”ปณต สิริวัฒนภักดี“ CEO กลุ่มบริษัท เฟรเซอร์ส พร็อพเพอร์ตี้ ลิมิเต็ด เผย การเลือกทำเลที่ดี ประสิทธิภาพเริ่ด ไม่เพียงพอต่อความยั่งยืนทางธุรกิจ ระบุ ต้องวางระบบโครงสร้างพื้นฐานที่พร้อมรับมือกับสภาพภูมิอากาศที่เปลี่ยนแปลง จึงจะเอาอยู่
ความเสี่ยงจาก Climate Change กำลังเปลี่ยนโจทย์ของธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ จากเดิมที่ให้ความสำคัญกับทำเลและประสิทธิภาพการใช้พื้นที่ สู่การออกแบบโครงการให้สามารถรับมือกับความเปลี่ยนแปลงของสภาพภูมิอากาศได้ในระยะยาว
ปณต สิริวัฒนภักดี ประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่มบริษัทเฟรเซอร์ส พร็อพเพอร์ตี้ ลิมิเต็ด มองว่าปัญหาน้ำท่วม ที่เพิ่มสร้างคงามเสียหายให้ก้บกรุงเทพฯ และอีกหลายๆ พื้นที่ เป็นความเสี่ยงสำคัญต่อทรัพย์สินและการลงทุน เขาสะท้อนแนวคิดผ่าน One Bangkok ที่ออกแบบระบบกักเก็บน้ำใต้ดินความจุรวม 75,000 ลูกบาศก์เมตร ควบคู่กับการเพิ่มพื้นที่สีเขียวและการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำภายในโครงการ

Climate Change เปลี่ยนโจทย์อสังหาฯ จากทำเลสู่การบริหารความเสี่ยงระยะยาว
การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศกำลังทำให้ภาคธุรกิจต้องกลับมาทบทวนวิธีคิดเกี่ยวกับการลงทุน โดยเฉพาะธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ที่ต้องพึ่งพาโครงสร้างพื้นฐานของเมือง ทั้งระบบคมนาคม ระบบสาธารณูปโภค และการบริหารจัดการน้ำ
ปณต สิริวัฒนภักดี ประธานเจ้าหน้าที่บริหารกลุ่มบริษัท เฟรเซอร์ส พร็อพเพอร์ตี้ ลิมิเต็ด มองว่า ปัญหาน้ำท่วมเป็นหนึ่งในความเสี่ยงสำคัญที่ธุรกิจต้องนำมาพิจารณาตั้งแต่ขั้นตอนการตัดสินใจลงทุน เพราะไม่เพียงเกี่ยวข้องกับความปลอดภัยของทรัพย์สิน แต่ยังส่งผลต่อความเชื่อมั่นในการลงทุนระยะยาวด้วย
แนวคิดดังกล่าวเชื่อมโยงกับสิ่งที่เรียกว่า Future-proof Protection หรือการเตรียมความพร้อมของทรัพย์สินและโครงการให้สามารถรองรับความเสี่ยงที่จะเกิดขึ้นในอนาคต
อย่างไรก็ตาม การป้องกันความเสี่ยงไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเลือกทำเลที่ตั้งเพียงอย่างเดียว แต่ยังต้องพิจารณาความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐานภาครัฐ และบทบาทของภาคเอกชนในการออกแบบโครงการให้สอดคล้องกับระบบของเมือง

โดยเฉพาะโครงการ Mixed-use ที่มีความหนาแน่นของการใช้พื้นที่สูง การออกแบบจุดรับน้ำและระบบบริหารจัดการน้ำภายในโครงการจึงเป็นเรื่องที่ไม่สามารถมองข้ามได้
ปณต ให้มุมมองว่า การลงทุนของภาคเอกชนควรเชื่อมโยงกับระบบของเมือง โดยต้องไม่สร้างปัญหาเพิ่มเติม หรือสร้างภาระให้กับเมืองให้น้อยที่สุด
นี่จึงเป็นการเปลี่ยนมุมมองจากการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ที่มุ่งเน้นประสิทธิภาพของพื้นที่ภายในโครงการ ไปสู่การพิจารณาผลกระทบและความสัมพันธ์กับสภาพแวดล้อมโดยรอบด้วย
One Bangkok กับระบบกักเก็บน้ำใต้ดิน 75,000 ลูกบาศก์เมตร
หนึ่งในตัวอย่างที่สะท้อนแนวคิดการจัดการน้ำของภาคเอกชน คือการออกแบบระบบกักเก็บน้ำภายใน One Bangkok ซึ่งปณตอธิบายถึงการพัฒนาระบบถังเก็บน้ำใต้ดินขนาดใหญ่ เพื่อรองรับน้ำฝนและชะลอการระบายน้ำออกจากโครงการ
ระบบดังกล่าวประกอบด้วยถังเก็บน้ำใต้ดินจำนวน 5 ถัง แต่ละถังมีความจุประมาณ 15,000 ลูกบาศก์เมตร รวมความจุทั้งหมด 75,000 ลูกบาศก์เมตร
ถังเก็บน้ำเหล่านี้ถูกออกแบบให้อยู่ใต้พื้นที่สีเขียวถาวร (Permanent Green) โดยเป็นการผสานงานด้านวิศวกรรมเข้ากับงานภูมิสถาปัตยกรรม เพื่อให้พื้นที่เดียวกันสามารถทำหน้าที่ได้ทั้งด้านสิ่งแวดล้อม การใช้ประโยชน์ของพื้นที่ และการบริหารจัดการน้ำ
แนวคิดสำคัญคือการไม่ปล่อยให้น้ำฝนทั้งหมดไหลออกจากโครงการเข้าสู่ระบบระบายน้ำสาธารณะทันที แต่กักเก็บน้ำไว้ก่อน เพื่อลดภาระของระบบระบายน้ำเมือง โดยเฉพาะพื้นที่ถนนพระราม 4 ซึ่งมีโครงสร้างพื้นฐานและอุโมงค์รถไฟฟ้าอยู่ใต้ดิน
ปณต ระบุว่า การกักเก็บน้ำฝนและการนำทรัพยากรน้ำกลับมาใช้ประโยชน์ภายในโครงการเป็นสิ่งที่ผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์ควรให้ความสำคัญ ก่อนที่จะปล่อยน้ำออกไปเป็นภาระของเมือง
แม้ปริมาณน้ำฝนที่โครงการสามารถกักเก็บและใช้ประโยชน์ได้ในปัจจุบันจะอยู่ที่ประมาณ 1% ของปริมาณน้ำทั้งปี แต่แนวคิดดังกล่าวสะท้อนความตั้งใจของผู้พัฒนาโครงการในการช่วยแบ่งเบาภาระด้านการจัดการน้ำของกรุงเทพมหานคร โดยเป็นการดำเนินการที่มากกว่าข้อกำหนดทางกฎหมายตามที่ผู้บริหารให้ข้อมูล
นอกจากการกักเก็บน้ำฝนแล้ว ยังมีการนำ Greywater หรือน้ำที่ผ่านการใช้งานและการบำบัดแล้ว กลับมาหมุนเวียนใช้ภายในระบบอาคาร เพื่อลดการสูญเสียทรัพยากรน้ำและเพิ่มประสิทธิภาพการใช้ประโยชน์จากน้ำภายในโครงการ

จาก Concrete Jungle สู่ Urban Forest พื้นที่สีเขียวต้องทำงานได้มากกว่าความสวยงาม
อีกหนึ่งแนวคิดที่ปณตให้ความสำคัญ คือการเปลี่ยนวิธีคิดในการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ จากการใช้พื้นที่ให้เกิดประสิทธิภาพเชิงธุรกิจสูงสุด ไปสู่การออกแบบพื้นที่ที่สามารถสร้างประโยชน์ให้กับทั้งโครงการและเมือง
สำหรับ One Bangkok มีการกำหนดพื้นที่สีเขียวและพื้นที่เปิดโล่ง (Open Space) มากกว่า 50% ของพื้นที่โครงการทั้งหมด โดยทำงานร่วมกับทีมภูมิสถาปนิกในการออกแบบพื้นที่ให้เชื่อมโยงกับระบบบริหารจัดการน้ำ
พื้นที่สีเขียวจึงไม่ได้มีหน้าที่เพียงสร้างความร่มรื่นหรือเพิ่มความสวยงามให้กับโครงการ แต่ยังสามารถเป็นส่วนหนึ่งของระบบรับน้ำ หน่วงน้ำ และสร้างระบบนิเวศภายในเมือง
ปณตมองว่าการออกแบบโครงการขนาดใหญ่ควรนำความคิดสร้างสรรค์มาทำงานร่วมกับประสิทธิภาพการใช้งาน (Function) เพื่อให้พื้นที่ที่พัฒนาขึ้นสามารถตอบโจทย์ได้หลายด้านพร้อมกัน
ตัวอย่างเช่น การจัดสรรพื้นที่เปิดโล่งและพื้นที่ปลูกต้นไม้ ควบคู่กับการบริหารจัดการความร้อนจากระบบอาคารและระบบ Cooling Tower เพื่อสร้างสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมต่อการใช้ชีวิต
แนวคิดดังกล่าวได้รับแรงบันดาลใจจากการศึกษารูปแบบการพัฒนาเมืองของสิงคโปร์ ซึ่งให้ความสำคัญกับการรักษาต้นไม้และการปลูกทดแทนเมื่อมีการพัฒนาโครงการใหม่
เป้าหมายคือการเปลี่ยนสภาพเมืองจาก Concrete Jungle หรือเมืองที่เต็มไปด้วยคอนกรีต ไปสู่ Urban Forest ที่มีพื้นที่สีเขียวและระบบนิเวศเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาเมือง
ปณต ยังเชื่อมโยงเรื่องนี้กับปรากฏการณ์ Urban Heat Island หรือเกาะความร้อนในเมือง ซึ่งเกิดจากการสะสมความร้อนในพื้นที่ที่มีสิ่งปลูกสร้างและพื้นผิวคอนกรีตหนาแน่น
จากมุมมองของผู้บริหาร การเพิ่มพื้นที่สีเขียวและพื้นที่รับน้ำจึงมีความสำคัญต่อการสร้างสมดุลของสภาพแวดล้อมเมือง ไม่ใช่เพียงประเด็นด้านภูมิทัศน์เท่านั้น
พื้นที่สีเขียวต้องเชื่อมต่อกับเมือง ไม่ใช่จำกัดอยู่ภายในโครงการ
นอกเหนือจากการออกแบบพื้นที่สีเขียวภายในโครงการแล้ว อีกประเด็นที่ปณตให้ความสำคัญคือการเปิดพื้นที่ให้ประชาชนสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์ได้จริง
เพราะหากพื้นที่ที่ออกแบบมาเพื่อกักเก็บน้ำถูกจำกัดให้เป็นเพียงพื้นที่ทางวิศวกรรมที่ประชาชนไม่สามารถเข้าถึงได้ ประโยชน์ก็อาจเกิดขึ้นเฉพาะในช่วงที่ต้องบริหารจัดการน้ำเท่านั้น
แต่หากสามารถออกแบบให้พื้นที่ดังกล่าวเป็นพื้นที่สาธารณะที่มีคุณภาพ ใช้ประโยชน์ได้ในชีวิตประจำวัน และยังทำหน้าที่รองรับน้ำในช่วงที่มีฝนตกหนัก ก็จะช่วยเพิ่มคุณค่าของพื้นที่ได้มากขึ้น

ปณต ยกตัวอย่างแนวคิดจากการพัฒนาโครงการในอดีต เช่น Park Ventures ซึ่งเริ่มนำแนวคิดการเปิดพื้นที่และเชื่อมต่อพื้นที่สีเขียวกับบริเวณโดยรอบมาใช้ตั้งแต่ปี 2008
แนวคิดนี้สะท้อนการเปลี่ยนบทบาทของผู้พัฒนาอสังหาริมทรัพย์ จากการสร้างพื้นที่เพื่อรองรับผู้ใช้งานภายในอาคาร ไปสู่การสร้างพื้นที่ที่สามารถเป็นส่วนหนึ่งของเมืองได้ด้วย
นอกจากนี้ การเชื่อมโยงพื้นที่สีเขียวของภาคเอกชนกับพื้นที่สาธารณะของภาครัฐ ยังสามารถต่อยอดไปสู่แนวคิด Green Corridor หรือเครือข่ายพื้นที่สีเขียวที่เชื่อมต่อกัน ซึ่งเป็นประเด็นที่ผู้ร่วมเสวนาให้ความสำคัญร่วมกัน
ความยั่งยืนของเมืองต้องอาศัยรัฐและเอกชนเดินไปด้วยกัน
แม้ภาคเอกชนจะมีบทบาทสำคัญในการลงทุนและพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานภายในโครงการ แต่การจัดการปัญหาสิ่งแวดล้อมของเมืองไม่สามารถดำเนินการโดยฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งเพียงลำพัง
ปณตกล่าวถึงความสำคัญของการทำงานร่วมกับภาครัฐ โดยเฉพาะการเปิดโอกาสให้ภาคเอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาเมือง และการขับเคลื่อนงานโดยมุ่งเน้นเป้าหมายและผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นกับประชาชน
ในมุมมองของผู้บริหาร การประสานนโยบายของภาครัฐเข้ากับการลงทุนของภาคเอกชนอย่างมีคุณภาพ จะช่วยให้การดูแลพื้นที่สีเขียวและพื้นที่โดยรอบเกิดความสมดุลมากขึ้น
ประเด็นนี้สอดคล้องกับแนวคิดของชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ที่เสนอให้การพัฒนาเมืองอาศัยความร่วมมือจาก 4 ภาคส่วน ได้แก่ ภาครัฐ ภาควิชาการ ภาคธุรกิจ และภาคประชาชน
เพราะท้ายที่สุดแล้ว การสร้างเมืองที่สามารถรับมือกับ Climate Change ไม่ได้ขึ้นอยู่กับการลงทุนในโครงการใดโครงการหนึ่งเท่านั้น แต่ต้องอาศัยการเชื่อมโยงระบบโครงสร้างพื้นฐาน พื้นที่สีเขียว การบริหารจัดการน้ำ และความร่วมมือของทุกภาคส่วน
สำหรับธุรกิจอสังหาริมทรัพย์ ความท้าทายจึงไม่ได้จบลงที่การสร้างอาคารให้มีประสิทธิภาพหรือสร้างผลตอบแทนจากการลงทุน แต่ยังรวมถึงการทำให้โครงการสามารถอยู่ร่วมกับเมืองและธรรมชาติได้อย่างสมดุล
กรณี One Bangkok จึงสะท้อนอีกมิติของการพัฒนาอสังหาริมทรัพย์ที่ให้ความสำคัญกับการบริหารความเสี่ยงด้านสภาพภูมิอากาศ โดยนำระบบกักเก็บน้ำ พื้นที่สีเขียว และการออกแบบเมืองมาทำงานร่วมกัน ซึ่งเป็นโจทย์ที่ภาคธุรกิจต้องพิจารณามากขึ้นในการลงทุนระยะยาว




