admin 
รัฐเร่งบูรณาการแก้ไขปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์ – กากอุตสาหกรรมผิดกฎหมาย ครอบคลุมการตรวจสอบโรงงาน การควบคุมการนำเข้า และการปรับปรุงกฎหมาย หลังพบการฝ่าฝืนพระราชบัญญัติโรงงาน 375 แห่ง ขณะที่กรมศุลกากรจับกุมการนำเข้าผิดกฎหมาย 89 ตู้คอนเทนเนอร์ น้ำหนัก 1.9 ล้านกิโลกรัม พร้อมตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจ 3 ทีม แบ่งภารกิจระยะสั้น-กลาง-ยาว
ยกระดับการทำงานข้ามหน่วยงาน แก้ปัญหาขยะอันตรายอย่างเป็นระบบ
ศุภจี สุธรรมพันธุ์ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เผยภายหลังการประชุมติดตามการแก้ไขปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์ (E-Waste) และกากอุตสาหกรรมผิดกฎหมาย ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องว่า ปัญหาดังกล่าวเป็นหนึ่งในประเด็นที่ประชาชนมีความกังวล โดยเฉพาะการลักลอบนำเข้าและฝังกลบขยะอันตราย ซึ่งอาจส่งผลกระทบต่อสุขภาพประชาชนและสิ่งแวดล้อมในระยะยาว
ที่ผ่านมา นายกรัฐมนตรีได้ลงนามแต่งตั้งคณะกรรมการแก้ไขปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์ และมอบหมายให้ศุภจีเป็นประธานคณะกรรมการฯ เพื่อประสานการทำงานระหว่างกระทรวงพาณิชย์ กระทรวงอุตสาหกรรม กระทรวงการคลัง กระทรวงมหาดไทย กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม รวมถึงหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
ศุภจี ระบุว่า แม้ที่ผ่านมาแต่ละหน่วยงานจะดำเนินการตรวจสอบ ปราบปราม และแก้ไขปัญหาตามอำนาจหน้าที่อย่างต่อเนื่อง แต่ปัญหานี้เกี่ยวข้องกับหลายขั้นตอน ตั้งแต่การนำเข้า การจดทะเบียนธุรกิจ การดำเนินงานของโรงงาน การขนส่ง ไปจนถึงการกำจัดของเสีย ซึ่งมีหน่วยงานรับผิดชอบแตกต่างกัน
การตั้งคณะกรรมการจึงมีเป้าหมายเพื่อยกระดับการบูรณาการระหว่างหน่วยงานให้ชัดเจนขึ้น ทั้งการเชื่อมโยงข้อมูล การประสานงาน และการแก้ไขปัญหาให้ครอบคลุมกระบวนการที่เกี่ยวข้อง
ทั้งนี้ การแก้ไขปัญหาไม่สามารถดำเนินการโดยหน่วยงานใดหน่วยงานหนึ่งเพียงลำพัง เพราะหากตรวจสอบการนำเข้าได้ แต่ยังมีช่องโหว่ในการดำเนินงานของโรงงานหรือการกำจัดของเสีย ปัญหาก็ยังคงเกิดขึ้นได้
ตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจ 3 ทีม ครอบคลุมระยะสั้น กลาง และยาว
ในการประชุมครั้งล่าสุด ที่ประชุมเห็นชอบแต่งตั้งคณะทำงานเฉพาะกิจทั้ง 3 ทีมอย่างเป็นทางการ พร้อมกำหนดผู้รับผิดชอบในแต่ละขั้นตอนให้ชัดเจน เพื่อให้การดำเนินงานเชื่อมโยงและสนับสนุนกัน โดยแบ่งภารกิจดังนี้
1. ทีมตรวจสอบและปราบปรามในพื้นที่ (ระยะสั้น)
มุ่งแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นแล้ว โดยกระทรวงอุตสาหกรรมและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมจะทำงานร่วมกับกระทรวงมหาดไทยและกรมศุลกากร เพื่อตรวจสอบโรงงานเถื่อน จุดลักลอบทิ้งของเสีย และติดตามเรื่องร้องเรียนจากประชาชน
หากมีเหตุให้สงสัยว่าเจ้าหน้าที่ในพื้นที่ปล่อยปละละเลย จะต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงและดำเนินการตามระเบียบที่เกี่ยวข้อง
2. ทีมกำหนดมาตรการควบคุมการนำเข้าและส่งออก (ระยะกลาง)
กรมศุลกากรและกรมการค้าต่างประเทศจะร่วมกันกำหนดมาตรการตรวจสอบสินค้าที่มีความเสี่ยงต่อการสำแดงข้อมูลเท็จ หรือมีขยะอิเล็กทรอนิกส์และของเสียอันตรายปะปนมา รวมถึงทบทวนหลักเกณฑ์และมาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้อง เพื่อปิดช่องโหว่ที่อาจถูกใช้หลีกเลี่ยงการตรวจสอบ
ภารกิจสำคัญคือการป้องกันปัญหาตั้งแต่ต้นทาง โดยเพิ่มความเข้มงวดในการควบคุมการนำเข้าและส่งออก เพื่อไม่ให้ขยะอิเล็กทรอนิกส์และของเสียอันตรายที่ผิดกฎหมายเล็ดลอดเข้าสู่ประเทศ
3. ทีมยกระดับมาตรการทางกฎหมาย (ระยะยาว)
มุ่งแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้าง ผ่านการทบทวนและปรับปรุงกฎหมายที่เกี่ยวข้อง โดยเฉพาะการเพิ่มอัตราโทษทางอาญาและยกระดับมาตรการบังคับใช้กฎหมายให้เหมาะสมกับความรุนแรงของการกระทำผิด เพื่อให้สามารถดำเนินการกับผู้กระทำผิดได้อย่างเด็ดขาดและป้องปรามการกระทำผิดซ้ำ
สำหรับความคืบหน้าด้านกฎหมาย กระทรวงอุตสาหกรรมได้ส่งร่างพระราชบัญญัติการจัดการกากอุตสาหกรรมไปยังสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีแล้ว ขณะนี้อยู่ระหว่างรวบรวมความเห็นจากกระทรวงการคลังและคณะกรรมการนโยบายการบริหารทุนหมุนเวียน เพื่อประกอบการเสนอคณะรัฐมนตรี
เปิดผลตรวจโรงงาน พบฝ่าฝืน พ.ร.บ.โรงงาน 375 แห่ง
สำหรับผลการดำเนินงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหลังได้รับมอบหมายภารกิจจากการประชุมก่อนหน้านี้ กระทรวงอุตสาหกรรมรายงานว่า จากการตรวจสอบพบโรงงานไม่ปฏิบัติตามพระราชบัญญัติโรงงานจำนวน 375 แห่ง และมีการออกคำสั่งทางปกครองรวม 470 คำสั่ง โดยส่วนใหญ่เป็นคำสั่งให้ปรับปรุงแก้ไขข้อบกพร่องที่ตรวจพบ
นอกจากนี้ มีโรงงานที่ได้รับคำสั่งให้ปิดเพื่อปรับปรุงแก้ไข 8 แห่ง และมีการเพิกถอนใบอนุญาตโรงงาน 1 แห่งในจังหวัดฉะเชิงเทรา เนื่องจากฝ่าฝืนคำสั่งหยุดประกอบกิจการอย่างร้ายแรง
กรณีดังกล่าวเป็นโรงงานจัดการขยะอิเล็กทรอนิกส์ที่ทำลายอุปกรณ์ ซึ่งเจ้าหน้าที่ใช้ล็อกเครื่องจักร เพื่อกลับมาเดินเครื่องอีกครั้ง และนำกากอุตสาหกรรมออกจากโรงงานโดยไม่ได้รับอนุญาต จึงมีคำสั่งปิดโรงงานและเพิกถอนใบอนุญาต
ส่วนโรงงานที่ได้รับคำสั่งให้แก้ไขข้อบกพร่อง จะต้องดำเนินการภายในระยะเวลาที่กำหนด โดยจะไม่ผ่อนผันขยายเวลาแก้ไขซ้ำโดยไม่มีเหตุผล
ศุลกากรจับนำเข้าผิดกฎหมาย 89 ตู้ น้ำหนักประมาณ 1.9 ล้านกิโลกรัม
ด้านกรมศุลกากรรายงานว่า ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม-9 พฤศจิกายน 2569 สามารถจับกุมการนำเข้าผิดกฎหมายได้รวม 89 ตู้คอนเทนเนอร์ น้ำหนักประมาณ 1.9 ล้านกิโลกรัม โดยตรวจสอบร่วมกับกรมโรงงานอุตสาหกรรมและกรมควบคุมมลพิษ
กรณีที่ตรวจพบประกอบด้วยการสำแดงสินค้าเป็นเท็จ การลักลอบนำขยะอิเล็กทรอนิกส์ปะปนมากับเศษโลหะ และการเปลี่ยนพิกัดสินค้าเพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบ
ขณะที่กรมควบคุมมลพิษร่วมกับชุดปฏิบัติการเฉพาะกิจลงพื้นที่ตรวจสอบแล้ว 7 กรณี ครอบคลุมจุดลักลอบทิ้งของเสีย โกดังที่พบวัสดุและอุปกรณ์เข้าข่ายขยะอิเล็กทรอนิกส์ และโรงงานที่ไม่มีใบอนุญาต
ขณะนี้ได้ประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อดำเนินการตามข้อเท็จจริงของแต่ละกรณี ทั้งการสั่งหยุดกิจการ การยึดอายัดเครื่องจักร และการร้องทุกข์กล่าวโทษตามกฎหมาย ส่วนกรณีที่พบของกลางจำนวนมากอยู่ระหว่างเตรียมส่งต่อกรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI)
นอกจากนี้ กรมควบคุมมลพิษยังเตรียมเปิดช่องทาง Traffy MNRE เพื่อให้ประชาชนสามารถแจ้งเหตุลักลอบทิ้งกากอันตรายและขยะอิเล็กทรอนิกส์ได้สะดวกขึ้น โดยมีเป้าหมายเพื่อให้การลงพื้นที่ตรวจสอบดำเนินไปอย่างต่อเนื่องและลดความซ้ำซ้อนในการทำงาน
ส่วนสำนักงานตำรวจแห่งชาติได้ชี้แจงแนวทางการเข้าจับกุมและดำเนินคดีเมื่อพบโรงงานเถื่อนที่กำลังประกอบกิจการโดยไม่มีใบอนุญาต เพื่อให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องสามารถประสานการทำงานและดำเนินการได้ตามอำนาจหน้าที่
กำหนด Action Plan รายงานผลทุก 10 วัน ติดตามการทำงานทั้ง 3 ทีม
ศุภจี กล่าวเพิ่มเติมว่า เพื่อให้การดำเนินงานของทุกหน่วยงานมีความชัดเจนและสามารถติดตามผลได้ ที่ประชุมได้ขอให้แต่ละหน่วยงานจัดทำแผนปฏิบัติการ (Action Plan) โดยระบุว่าจะดำเนินการอะไร ใครเป็นผู้รับผิดชอบ และมีกรอบเวลาอย่างไร
พร้อมกำหนดให้รายงานผลการดำเนินงานและความคืบหน้าทุก ๆ 10 วันนับจากนี้ เพื่อให้สามารถติดตามได้ว่ามาตรการต่าง ๆ เกิดผลในทางปฏิบัติอย่างไร รวมถึงมีปัญหาหรืออุปสรรคในส่วนใดที่ต้องเร่งแก้ไข
ในฐานะประธานคณะกรรมการฯ ศุภจีจะติดตามผลการดำเนินงานของทั้ง 3 ทีมอย่างต่อเนื่อง โดยเน้นให้ทุกหน่วยงานประสานงานกันอย่างใกล้ชิด เพื่อให้การแก้ไขปัญหาขยะอิเล็กทรอนิกส์และกากอุตสาหกรรมผิดกฎหมายมีความต่อเนื่อง ทั้งในด้านการปราบปราม การควบคุมการนำเข้า และการปรับปรุงกฎหมาย
