มหาวิทยาลัยต้องไม่รอให้เด็กเรียนจบแล้วค่อยส่งเข้าสู่โลกการทำงาน แต่ต้องเชื่อมโลกธุรกิจเข้ากับการเรียนรู้ตั้งแต่วันแรก การพัฒนาบุคลากรยุค AI กำลังเผชิญโจทย์สำคัญ เมื่อความเร็วของภาคอุตสาหกรรมเปลี่ยนแปลงเร็วกว่ากระบวนการผลิตบัณฑิตแบบเดิม ภาคธุรกิจและสถาบันการศึกษาต้องปรับรูปแบบการเรียนรู้ร่วมกัน ตั้งแต่การฝึกงาน การแก้ปัญหาจริง ไปจนถึงการสร้างผู้นำที่เข้าใจทั้งเทคโนโลยีและธุรกิจ
การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและภาคอุตสาหกรรมกำลังท้าทายระบบการศึกษา เมื่อความรู้ในห้องเรียนอาจไม่เพียงพอสำหรับโลกการทำงานอีกต่อไป การพัฒนาคนรุ่นใหม่จึงต้องก้าวข้ามการเรียนภาคทฤษฎี สู่การลงมือแก้ปัญหาจริง โดยภาคธุรกิจและสถาบันการศึกษาต้องร่วมกันสร้างทักษะที่จำเป็นสำหรับอนาคต
เมื่อโลกอุตสาหกรรมเปลี่ยนเร็ว การศึกษาแบบเดิมอาจตามไม่ทัน
การเตรียมความพร้อมบุคลากรสำหรับตลาดแรงงานกำลังเผชิญโจทย์ที่ใหญ่ขึ้น เมื่อเทคโนโลยี AI และรูปแบบการดำเนินธุรกิจเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ความรู้ที่นักศึกษาได้รับจากมหาวิทยาลัย จึงต้องเชื่อมโยงกับทักษะที่สามารถนำไปใช้ได้จริงในองค์กร
ประเด็นนี้ เป็นหนึ่งในหัวข้อ Becoming Future – Ready : People Development for Resilience จากการแลกเปลี่ยนมุมมองระหว่างภาคธุรกิจและสถาบันการศึกษา โดยมีผู้แทนจาก Indorama Ventures, หลักสูตร Chula Leaders for Global Operations (Chula LGO) และ Singapore Management University (SMU) ร่วมสะท้อนแนวทางพัฒนาคนรุ่นใหม่ให้พร้อมรับโลกการทำงานที่เปลี่ยนแปลง

ดร.ณัฐณิชาช์ ก้องทวีสวัสดิ์ รองประธานร่วมฝ่ายกลยุทธ์ทรัพยากรบุคคล บริษัท อินโดรามา เวนเจอร์ส อธิบายว่า องค์กรให้ความสำคัญกับบุคลากรภายใต้แนวคิดหลัก “Our people make the difference” โดยบริษัทมีพนักงานมากกว่า 20,000 คนทั่วโลก ทำให้การพัฒนาคนต้องคำนึงถึงความหลากหลายของบุคลากรและบริบทการทำงานในอุตสาหกรรมเคมีภัณฑ์
หัวใจสำคัญไม่ได้อยู่ที่การจัดอบรมเพียงอย่างเดียว แต่คือการสร้าง Ecosystem ที่เปิดโอกาสให้พนักงานเรียนรู้ ทดลอง และปรับตัวกับความเปลี่ยนแปลงได้อย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะเทคโนโลยี AI ที่กำลังเข้ามามีบทบาทต่อกระบวนการทำงาน
นอกจากนี้ องค์กรยังให้ความสำคัญกับ Leadership Culture และการสนับสนุนจากฝ่ายทรัพยากรบุคคล ผ่านระบบพัฒนาบุคลากร เช่น Individual Development Plan (IDP) เพื่อให้พนักงานมีแนวทางพัฒนาศักยภาพของตนเองอย่างเป็นระบบ

เชื่อมมหาวิทยาลัยกับอุตสาหกรรม สร้างคนจากโจทย์จริง
ด้านศาสตราจารย์ ดร.เสวกชัย ตั้งอร่ามวงศ์ ประธานกรรมการบริหาร หลักสูตร Chula LGO มองว่า ความท้าทายของระบบการศึกษาในวันนี้คือการสร้างบุคลากรให้ทันต่อความต้องการของภาคอุตสาหกรรม ซึ่งมีความเปลี่ยนแปลงเร็วกว่ากระบวนการพัฒนาคนแบบเดิม
แนวคิดสำคัญของหลักสูตรคือการเชื่อมองค์ความรู้ด้าน Technology, Management และ Operations เข้าด้วยกัน โดยเป็นหลักสูตรความร่วมมือระหว่างจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัยกับ Massachusetts Institute of Technology (MIT)
หลักสูตรไม่ได้เริ่มต้นจากคำถามว่าจะสอนอะไร แต่เริ่มจากการมองว่าภาคธุรกิจต้องการผู้นำแบบใด โดยให้ความสำคัญกับทักษะ 6 ด้าน ได้แก่
Leadership – ภาวะผู้นำและความสามารถในการนำทีม
Business – ความเข้าใจด้านธุรกิจ
Strategic Management – การบริหารจัดการเชิงกลยุทธ์
Operations – การบริหารและจัดการกระบวนการดำเนินงาน
Technology Trends – ความเข้าใจเทคโนโลยีและแนวโน้มใหม่ เช่น AI
Innovation – ความสามารถด้านนวัตกรรมและวิศวกรรม

การพัฒนาทักษะเหล่านี้ต้องอาศัยความร่วมมือจากภาคอุตสาหกรรม เนื่องจากมหาวิทยาลัยมีความเชี่ยวชาญด้านวิชาการ ขณะที่องค์กรธุรกิจมีประสบการณ์ด้านการดำเนินงาน การสร้างผลประกอบการ และการแก้ปัญหาในสถานการณ์จริง
Chula LGO จึงมีพันธมิตรจากหลายภาคส่วนเข้ามามีส่วนร่วมในการพัฒนาหลักสูตร อาทิ Indorama Ventures, ธนาคารกรุงเทพ, SCG, บ้านปู, True และ ปตท. รวมถึง MIT ซึ่งมีประสบการณ์ในการดำเนินหลักสูตรลักษณะนี้มาเกือบ 40 ปี ตามข้อมูลที่ผู้แทนหลักสูตรให้ไว้
อีกหนึ่งแนวทางสำคัญคือการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ที่เรียกว่า Learning Universe ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้เรียนเชื่อมโยงองค์ความรู้ทางวิชาการกับประสบการณ์จากภาคธุรกิจ และต่อยอดสู่การปฏิบัติงานจริงผ่าน Fellowship Program ระยะเวลา 6 เดือน
ก่อนเข้าสู่ช่วง Fellowship นักศึกษาจะต้องจัดทำ Full Proposal เพื่อระบุปัญหา วางแผนธุรกิจหรือแผนปฏิบัติการ และกำหนดเป้าหมายการทำงานร่วมกับองค์กร ทำให้ทั้งนักศึกษา ภาคธุรกิจ และคณาจารย์สามารถร่วมกันพัฒนาแนวทางแก้ไขปัญหาได้ตั้งแต่ต้น
เป้าหมายคือให้ผู้เรียนสามารถนำองค์ความรู้ไปใช้ได้จริง ลดระยะเวลาที่องค์กรต้องใช้ในการฝึกอบรมเพิ่มเติม และช่วยให้การพัฒนาคนสอดคล้องกับความต้องการของอุตสาหกรรมมากขึ้น
คนรุ่นใหม่ต้องมีมากกว่าความรู้ ทั้ง Communication และ Adaptability
สำหรับมุมมองจาก Singapore Management University (SMU) ดร.นฤดม พูนสวัสดิ์ ผู้จัดการโครงการฝึกงานอาเซียน มหาวิทยาลัยการจัดการสิงคโปร์ กล่าวว่า ทักษะที่คนรุ่นใหม่จำเป็นต้องมีไม่ได้จำกัดอยู่เฉพาะความรู้ในสาขาวิชาที่เรียน แต่ต้องรวมถึงความสามารถในการสื่อสาร ทำงานร่วมกับผู้อื่น แก้ปัญหา และปรับตัวกับสถานการณ์ที่ไม่คุ้นเคย

ผู้แทน SMU ระบุว่า นักศึกษาควรได้รับโอกาสสัมผัสปัญหาจริงจากการฝึกงาน เพื่อเรียนรู้การใช้ Critical Thinking และพัฒนาความคิดริเริ่มในการทำงาน ไม่ใช่เพียงรอรับคำสั่งจากผู้ดูแล
ทักษะสำคัญ 4 ด้านที่ SMU ให้ความสำคัญ ได้แก่
Communication: การสื่อสารอย่างมีประสิทธิภาพ
Collaboration: การทำงานร่วมกับผู้อื่น
Problem Solving: การคิดวิเคราะห์และแก้ปัญหา
Adaptability: การปรับตัวให้เข้ากับเทคโนโลยีและสภาพแวดล้อมการทำงาน
SMU ยังให้ความสำคัญกับการเตรียมความพร้อมด้านอาชีพตั้งแต่วันแรกที่นักศึกษาเข้ามหาวิทยาลัย โดยจัด Career Coach ให้คำปรึกษารายบุคคล รวมถึงกำหนดให้การฝึกงานเป็นข้อกำหนดที่นักศึกษาต้องผ่านก่อนสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาตรี
สำหรับ ASEAN Internship Program นักศึกษาสามารถเริ่มฝึกงานได้ตั้งแต่จบชั้นปีที่ 1 และมีโอกาสฝึกงานซ้ำในแต่ละภาคการศึกษา โดยผู้แทน SMU ระบุว่า นักศึกษาส่วนใหญ่ผ่านการฝึกงานประมาณ 3 ครั้งก่อนสำเร็จการศึกษา และ 60% ของนักศึกษาที่จบใหม่ได้รับงานภายใน 6 เดือน ทั้งนี้ ตัวเลขดังกล่าวเป็นข้อมูลที่ผู้แทนมหาวิทยาลัยนำเสนอในการเสวนา
ตัวอย่างหนึ่งคือกรณีนักศึกษาที่ฝึกงานกับ Startup ด้าน Accounting Advisory สำหรับธุรกิจ SME โดยได้รับโจทย์ให้พัฒนา Workflow ที่นำ Generative AI มาใช้ในองค์กร นักศึกษาเริ่มจากการสัมภาษณ์พนักงานแต่ละแผนกเพื่อค้นหา Pain Point ก่อนนำเสนอระบบ AI ให้ผู้บริหารพิจารณานำไปใช้จริง
อีกกรณีเป็นนักศึกษาจากคณะ Social Sciences ที่ไปฝึกงานกับมูลนิธิแห่งหนึ่งในจังหวัดเชียงใหม่ แม้ได้รับมอบหมายงานด้านการตลาด แต่ต้องปรับตัวเข้ากับการทำงานที่เกี่ยวข้องกับเด็กในพื้นที่ ทั้งการดูแลกิจกรรมและการสื่อสาร โดยสามารถเรียนรู้ภาษาไทยจนพูดได้ภายใน 3 เดือน
ทั้งสองกรณีสะท้อนว่าการฝึกงานไม่ได้ให้เพียงประสบการณ์ตรงตามสายอาชีพ แต่ยังเป็นพื้นที่พัฒนาทักษะการสื่อสาร การแก้ปัญหา และความเข้าใจผู้คนที่มีความแตกต่างกัน
70-20-10 เปลี่ยนการอบรมสู่การเรียนรู้ตลอดการทำงาน
ในฝั่งองค์กรธุรกิจ ดร.ณัฐณิชาช์ Indorama Ventures นำเสนอแนวทางพัฒนาบุคลากรผ่านโมเดล 70-20-10 ซึ่งให้ความสำคัญกับการเรียนรู้จากประสบการณ์ทำงานจริงมากกว่าการอบรมในห้องเรียนเพียงอย่างเดียว
สัดส่วนการเรียนรู้ประกอบด้วย
- 70% การเรียนรู้จากการทำงานจริง เปิดพื้นที่ให้ทดลองและเรียนรู้จากความผิดพลาด
- 20% การเรียนรู้ผ่านผู้อื่น เช่น Mentoring และ Coaching
- 10% การฝึกอบรมและพัฒนาความรู้เชิงปฏิบัติ

ผู้แทนบริษัทระบุว่า ในปีที่ผ่านมาองค์กรจัดการฝึกอบรมรวมกว่า 600,000 ชั่วโมงทั่วโลก และลงทุนมากกว่า 70 ล้านบาท
ขณะเดียวกัน การร่วมมือกับสถาบันการศึกษายังเป็นช่องทางให้บุคลากรในองค์กรได้เรียนรู้จากนักศึกษาฝึกงานที่นำความรู้และมุมมองใหม่เข้ามา โดยเฉพาะ Manager ที่มีโอกาสพัฒนาทักษะ Leadership ผ่านการให้คำแนะนำและดูแลคนรุ่นใหม่
นอกจากนี้ การพัฒนาบุคลากรยังครอบคลุมถึง Resilient Mindset และ Wellbeing เพื่อเตรียมความพร้อมให้พนักงานรับมือกับการเปลี่ยนแปลงด้าน AI และ Digital Transformation
ผู้แทน Indorama Ventures ยังกล่าวถึงวิสัยทัศน์ของ อาลก โลเฮีย ผู้ก่อตั้งและซีอีโอของอินโดรามา เวนเจอร์ส ที่ให้ความสำคัญกับการพัฒนาคน และมองว่าความร่วมมือกับสถาบันการศึกษาเป็นส่วนหนึ่งของการสร้าง Talent Pipeline ให้กับระบบนิเวศทางธุรกิจ
จากการเรียนรู้สู่การสร้างผู้นำที่พร้อมเปลี่ยนแปลงอุตสาหกรรม
อีกประเด็นที่สะท้อนจากการเสวนาคือ การพัฒนาคนไม่ควรจำกัดอยู่แค่การสร้างพนักงานที่มีทักษะตรงกับตำแหน่งงาน แต่ต้องมุ่งสร้างบุคลากรที่สามารถต่อยอดความรู้และส่งต่อความสามารถไปยังทีมงานได้
ศาสตราจารย์ ดร.เสวกชัย Chula LGO กล่าวถึงความสำคัญของการสร้าง Leadership Network โดยยกตัวอย่าง Jeff Wilke ศิษย์เก่าของ MIT LGO ซึ่งมีส่วนในการเปลี่ยนระบบ Warehouse Management ของ Amazon จากระบบ Analog ไปสู่ Automation ในช่วงทศวรรษ 1990
ตัวอย่างดังกล่าวถูกนำเสนอเพื่อสะท้อนให้เห็นถึงบทบาทของการเรียนรู้จากโจทย์จริงและการเปิดโอกาสให้บุคลากรทดลองแนวทางใหม่ในการเปลี่ยนแปลงระบบการทำงาน
ส่วนความร่วมมือระหว่าง SMU กับ Indorama Ventures ยังเปิดโอกาสให้นักศึกษาได้เรียนรู้บริบทการทำงานของภาคอุตสาหกรรมไทย ผ่านกิจกรรมต่าง ๆ รวมถึงการเยี่ยมชมโรงงาน Recycling ของ Indorama ในจังหวัดนครปฐม
ขณะเดียวกัน องค์กรก็ได้รับมุมมองใหม่จากนักศึกษาต่างชาติ และมีโอกาสทำความรู้จักกับบุคลากรที่อาจพัฒนาต่อไปเป็น Talent ในอนาคต
โจทย์การพัฒนาคนในโลก AI จึงไม่ได้อยู่ที่การเพิ่มหลักสูตรหรือชั่วโมงอบรมให้มากขึ้นเพียงอย่างเดียว แต่คือการออกแบบระบบการเรียนรู้ที่ทำให้ความรู้ ทักษะ และประสบการณ์จากโลกการทำงานเชื่อมต่อกันได้จริง
เมื่อมหาวิทยาลัยเข้าใจความต้องการของอุตสาหกรรม และองค์กรธุรกิจเข้ามามีส่วนร่วมในการสร้างคนตั้งแต่ต้น การเตรียมบุคลากรสำหรับอนาคตย่อมมีโอกาสก้าวไปได้ไกลกว่าการรอให้บัณฑิตเรียนจบแล้วค่อยเริ่มต้นเรียนรู้โลกการทำงาน




